Historia


Poniżej publikowany list napisał Iljenkow, jak można wnioskować z jego treści, w drugiej połowie lat sześćdziesiątych XX wieku. Tekst znajduje się w archiwum Iljenkowa w formie rękopisu i nie wiadomo, czy ostatecznie doszedł on do adresata (członków Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego). Jest on świetnym dokumentem ukazującym osamotnienie teoretyczne […]

Ewald W. Iljenkow – O sytuacji filozofii (list do KC ...


Trockizm – neokonserwatyzm Trockizm, którego hasłem wywoławczym jest koncepcja „permanentnej rewolucji proletariackiej” w jej światowym wymiarze, na północy Ameryki sięga korzeniami do początków minionego stulecia, wywodząc się w naturalny sposób z represjonowanych ruchów socjalistycznych i komunistycznych pulsujących w owym czasie na terenie Nowego Świata. Natomiast współcześnie mianem trockistów piętnuje się […]

„Trockiści” z Waszyngtonu


Życie i działalność wielkich ludzi zawsze obrasta pajęczyną mitów, półprawd, a nawet zwykłych fałszerstw. Cóż dopiero życie tak wyrazistych i politycznie zdeterminowanych postaci jak Karol Marks i Fryderyk Engels. Od młodości zaangażowani w walkę polityczną przeciwko możnym tego świata, zawsze wzbudzali wśród współczesnych, a potem również potomnych gorące, choć niejednoznaczne […]

O Karolu Marksie i Fryderyku Engelsie bez stereotypów



Stan wyjątkowy (wojenny) W potocznym rozumieniu wyrażenie „permanentny stan wyjątkowy” zdaje się zawierać oczywistą sprzeczność wewnętrzną. Wszak słowo „wyjątkowy” zwykle używane jest w odniesieniu do sytuacji i zdarzeń niepowszednich, nadzwyczajnych, niezwykłych wreszcie pojedynczych, które mają miejsce w specjalnych i nieprzewidywalnych okolicznościach. Zgoła odwrotne znaczenie posiada przymiotnik „permanentny”, który sygnalizuje określoną […]

Permanentny stan wyjątkowy


Na wstępie należałoby zaznaczyć, że problem własności prywatnej i jej negatywnych skutków dla życia społecznego był przedmiotem refleksji teoretycznej już od czasów starożytnych. Znane jest w tym względzie stanowisko Platona, który w swym dialogu Państwo postulował zniesienie własności prywatnej oraz monogamicznej rodziny, ale tylko w stosunku do grupy „strażników” stanowiących […]

Własność prywatna w ideale społecznym socjalizmu utopijnego XVI-XVIII w.


(Na marginesie książki J. Kurowickiego – Figury i maski w praktykach ideologicznych) Obserwujemy w Polsce niezwykłą żywotność przekonania, że jeśli się o czymś nie mówi, to to coś po prostu nie istnieje. Dotyczy to w szczególności osoby Karola Marksa i jego dorobku teoretycznego. Po okresie Polski Ludowej, kiedy to nierzadko […]

Anty-utopia Karola Marksa



Kryzys finansowo-ekonomiczny, który w ostatnich latach dotknął wszystkie prawie bez wyjątku rozwinięte kraje kapitalistyczne, nie tylko ukazał bankructwo neoliberalnych koncepcji rozwoju ekonomiki, ale także zanegował dominujący dotąd sposób myślenia o kierunkach rozwoju społeczeństwa. Jak podczas każdego kryzysu, także dziś, nie tylko mnożą się krytyczne oceny historii i teraźniejszości, ale także […]

Poprzednik Abramowskiego a współczesność


Marks o religii Wstępne przedstawienie stosunku Marksa do religii należy rozpocząć od przywołania, cieszącej się równie wielką sławą jak hasło „Proletariusze wszystkich krajów, łączcie się!” jego słynnej frazy „religia jest opium ludu”1. Marks użył tej formuły zaledwie jeden raz i to w tekście, w którym nader skromne rozważania o religii […]

Opiumologia stosowana


Tradycyjnie literatura sowietologiczna i szeroko pojęta publicystyka, poza nielicznymi wyjątkami, przypisuje Karolowi Marksowi (1818-1883) autorstwo komunistycznej utopii. Z poglądem tym łączy się przekonanie o mniej lub bardziej rygorystycznym wcielaniu w życie tej wizji w poszczególnych krajach lub całych blokach krajów zwanych współcześnie „socjalistycznymi” czy „komunistycznymi”. W istocie Marks, chociaż z […]

Marksa krytyka komunizmu



Dość powszechne w wielu kręgach społecznych jest przekonanie o Hitlerze jako ekonomicznym geniuszu, który zwłaszcza w pierwszym okresie jego rządów poprzez budowę autostrad przyczynił się do zlikwidowania ponadsześciomilionowego bezrobocia i rozwoju Niemiec. Apologeci Hitlera nie chcą widzieć nieuchronnych kosztów jego „genialnej polityki”, za którą zapłaciła ludzkość w czasie II wojny […]

Autostrady Hitlera


Niemieccy konfidenci i prowokatorzy z dużymi sukcesami pe­netrowali również obóz lewicy polskiej, zwłaszcza o orientacji komu­nistycznej, zadając mu wiele ciężkich strat. Polska Partia Robotnicza (PPR) była bardzo aktywna w podziemiu. Działała jednak wyraźnie na uboczu. Wbrew temu, co nachalnie usiłowała wmawiać propaganda w okresie PRL i tzw. partyjni historycy, PPR […]

O śmierci Nowotki i Mołojców – Akcje Gestapo i AK ...


W artykule pt. „Pośrednictwo jako forma reprezentacji politycznej” („Myśl Marksistowska” nr 5/89) rozpatrywałem zjawisko, które odzwierciedla rodzenie się bonapartystycznej formy rządów. Natomiast w tym artykule ograniczę swe zadanie do próby ukazania, na czym polega klasowość bonapartyzmu jako dyktatury wojskowo-biurokratycznej, racjonalizowanej mitem wielkiej jednostki oraz mitycznym ujęciem roli armii i biurokracji […]

Klasowy kontekst bonapartyzmu